My status

My backup memory

Thứ Tư, ngày 01 tháng 8 năm 2012

[Tâm lý] Thua cũng là một phần của thể thao

Từng thua: Michael Phelps, Mark Cavendish và Suzy Favor Hamilton
Gần đây, tâm lý học thể thao mới được chú ý tới nhằm để huấn luyện cho thi đấu dù hầu hết các vận động viên, kể cả những người mạnh nhất như Micheal Phelps hay Mark Cavendish đều có lúc thua như Stephanie Hegarty của BBC World Service tìm hiểu.
Các chuyên gia tin rằng, giúp các vận động viên hình dung trước được những gì họ có thể đối mặt sẽ giúp họ không bị gục ngã bởi thất vọng.
Trong số 10,500 vận động viên đang tranh đấu cho huy chương vàng Olympic London, chỉ có 302 vận động viên sẽ thắng. Số còn lại phải đối mặt với thất vọng, giận dữ và xấu hổ đi kèm với sự thất bại.
“Thất bại hay bị coi nhẹ. Chiến thắng thì vui mừng nhưng nỗi đau thất bại thì rõ rệt hơn nhiều,’ nhà vật lý trị liệu thể thao Jordan Metzl của Viện Y học Thể thao, chuyên làm việc với các vận động viên trẻ ở New York cho biết.
“Niềm hổ thẹn và áp lực khi thua là những cảm xúc rất mạnh mà các vận động viên phải đối phó trong suốt sự nghiệp thể thao của mình.”
Mặc dù hầu hết các vận động viên đối mặt với thất bại một cách lành mạnh, lấy thất vọng làm động cơ tập luyện nhiều hơn, với một số khác thua khiến họ bị trầm cảm sâu sắc.
Ước mơ vô địch
“Trong thi đấu Olympics, đạt vị trí thứ hai hay thứ ba là chưa đủ,” Suzy Favor Hamilton, ba lần thi đấu điền kinh Olympic nói. “Ở một số quốc gia họ còn coi đó là thất bại. Không may là trong thể thao, chỉ có nhà vô địch mới thực sự cảm nhận được hạnh phúc.”
Một vận động viên không làm cả đất nước thất vọng.
"Tôi không thể thắng cuộc thi này và đây không phải điều tôi mong muốn"
Suzy Hamilton
Cách nghĩ thông thường là ‘Tôi làm cả nước thất vọng,’ nhất là trong kỳ Olympics. Việc cho rằng cá nhân một vận động viên lại chịu trách nhiệm cho cảm xúc của cả một dân tộc là cách nghĩ khá thú vị, dưới góc độ tâm lý học.
Khi điều này xảy ra, tôi thường nói với họ rằng một vận động viên không có ảnh hưởng mạnh tới mức đó đâu. Tôi nói, ‘Ừ đúng, anh thi đấu tệ nhưng khi anh về nhà, những lá cờ có treo rủ, cả đất nước có than khóc, và các trường học có bị đóng cửa?
Tôi dùng khiếu hài hước để phóng đại toàn bộ những trải nghiệm mà họ có thể phải đối mặt để họ thấy được rằng, ất cả những suy nghĩ đó chưa chắc đã đúng. Hầu hết các vận động viên sẽ thừa nhận rằng họ không có được ảnh hưởng mạnh mẽ đến vậy. Và từ đó họ sẽ dễ dàng rời bỏ suy nghĩ tiêu cực hơn.
Hamilton là người có thể nói về nỗi đau thất bại. Năm 2000, cô thi đấu điền kinh nữ 1500m ở Olympic Sydney, chỉ ba tháng sau lần chạy nhanh nhất thế giới, được kỳ vọng mang lại huy chương vàng đầu tiên cho Mỹ ở nội dung này.
Vạch xuất phát, Hamilton nói cô cảm thấy được toàn bộ sức ép từ những người mong cô chiến thắng – bạn thân nhất của cô, Mary, người đang hấp hối vì ung thư, cha mẹ cô đang đối mặt với vụ tự tử của em trai vào năm trước, và nhà tài trợ Nike đã chi một triệu đô la vào quảng cáo với cô là nhân vật chính.
Chỉ còn 100m đường đua, một người vượt qua cô, rồi vận động viên khác. “Hai cô gái đó đã tước đi giấc mơ và cuộc đời tôi đi,” cô nói.
“Giây phút đó tôi nhớ mình đã nghĩ, ‘Tôi không thể thắng cuộc thi này – đây không phải điều tôi mong muốn.’”

Suzy Hamilton đã ngã sau khi bị hai vận động viên vượt qua
Trong tích tắc, cô quyết định làm mình bị ngã.
“Khi đầu tôi đập xuống đất, có cảm giác như một chiếc đèn bật sáng và tôi nhớ mình tự nói, ‘Mình dốt quá. Mình chỉ thua vòng kết Olympics thôi mà, dậy đi. Mình là thất bại nếu không kết thúc được đường chạy.’
“Đó có lẽ là lần đầu tiên tôi tự gọi mình là kẻ thất bại. Thế là tôi đứng dậy, chạy qua vạch đích và một cảm xúc tồi tệ nhất trong đời dâng lên. Tôi thấy như mình đã khiến tất cả mọi người thất vọng, và điều đó phá hủy tôi.”
Giống như rất nhiều các vận động viên khác, cô chưa bao giờ gặp phải cảm giác như thế này. “Trước đó, luôn luôn là, Suzy ơi, kế hoạch thế này nhé, cô sẽ thắng cuộc đua,’” cô nói.
“Chưa bao giờ có lựa chọn là tôi sẽ thua.”
Niềm tin chủ đạo của các vận động viên 12 năm trước là chiến thắng, một vận động viên không bao giờ được quyền nghi ngờ chiến thắng của mình.
Cô chưa bao giờ thổ lộ với huấn luyện viên của mình là cô có thể thua. “Đây là cách nghĩ mà bạn không bao giờ có, mà dù bạn có nghĩ thế đi nữa thì cũng đừng nói với ai vì nó cho thấy bạn yếu đuối.”
Hamilton bắt đầu luyện tập cho Olympic 2004 nhưng rút ra vào phút chót. Năm sau đó cô bắt đầu lâm vào trầm cảm và đã có lúc muốn tự tử. Với lịch sử tâm thần không ổn định của gia đình, Hamilton có lẽ nhạy cảm hơn bình thường với hậu quả của thất bại. Nhưng theo như Metzl, trường hợp của cô không quá khác biệt.
Với một số vận động viên, một cú thua đã thay đổi toàn bộ cách họ đối xử với thể thao, và sẽ gây vấn đề cho tới hết đời, anh nói.
Người thua cuộc giành lại chiến thắng
Huyền thoại bơi lội Mark Spitz tham gia Thế vận Hội năm 1968 với thành tích 10 kỷ lục thế giới nhưng lại thất bại ở phần thi đơn. Anh quay lại năm 1972 và giành bảy huy chương vàng, trong đó 4 huy chương là của riêng anh.
Vận động viên trượt tuyết tự do Hannah Kearney không đạt tới vòng chung kết dù rất thành công năm 2006, bốn năm sau đó cô quay lại và thắng huy chương vàng ở Vancuver sau loạt chiến thắng liền 15 trận.
Carly Patterson, vận động viên thể dục dụng cụ Mỹ được kỳ vọng là sẽ giành huy chương vàng Olympic 2004 trong lần thi thử, nhưng sau hai cú trượt cô đứng ở vị trí thứ ba, gần như không được tính. Chính điều này lại giúp cô đoạt huy chương vàng khi áp lực trên vai nhẹ đi.

Vận động viên cần duy trì quyết tâm thắng cuộc nhưng cũng lại cần chuẩn bị để thua
“Mục tiêu duy nhất của họ là thành công ở một sự kiện mà có lẽ chỉ xảy ra trong vòng 2 hoặc 3 phút. Áp lực lớn suốt 18 giờ/ngày, trong suốt một tuần là độ tập trung. Từng giây phút đang thức, bạn nghĩ về khoảnh khắc đó trong cuộc đời bạn, và nếu bạn không thành công, thử nghĩ áp lực mà bạn phải chịu sẽ thế nào.”
Chuyên gia như Metzl vẫn tin rằng tập trung vào chiến thắng là một phần tối quan trọng trong tâm lý thi đấu. Có lẽ không thể, hoặc không nên thuyết phục các vận động viên thay đổi cách nghĩ của mình.
“Nếu nghĩ có thể mình sẽ thua, phần nhiều khả năng là bạn sẽ thua,” Metzl nói. “Tôi không tin là chúng ta có thể chuẩn bị sẵn sàng cho thất bại.”
Nhưng gần đây, rất nhiều chuyên gia tâm lý hàng đầu, tầm cỡ Olympic đã có cách nhìn nhận khác. Peter Haberl là bác sỹ tâm lý cho đội Mỹ, chịu trách nhiệm về sức khỏe tinh thần của các vận động viên hàng đầu quốc gia. Ông tin rằng khó có thể tránh khỏi những suy nghĩ về bại trận.
Các nhìn nhận của ông là do ảnh hưởng của nhà tâm lý học Daniel M Wenger và nghiên cứu nổi tiếng của ông về những đè nén được biết đến với thí nghiệm gấu trắng.
Wenger chứng minh rằng nếu bạn yêu cầu một người tránh không suy nghĩ về một chuyện nào đó, chẳng hạn như con gấu trắng, hình ảnh con gấu sẽ liên tục xuất hiện trong tâm trí họ.
"Hầu hết các vận động viên ai cũng có lần thua, việc thất vọng là bình thường thôi"
Jordan Metzl
“Bạn càng tránh nghĩ về vấn đề nào đó thì dường như nó lại càng nổi lên,” Haberl cho biết. “Tôi muốn khuyến khích các vận động viên đối mặt trước với các vấn đề, để hiểu rằng thua và thắng đều là trải nghiệm trong đời vận động viên.”
Nếu ông cảm thấy vận động viên nào đó lảng tránh về khả năng thua, ông sẽ chuyển cuộc trò chuyện sang một nơi khác để họ có thể nói chuyện một cách thoải mái hơn.
“Nghĩ về thất bại, và chiến thắng, có thể làm người ta tạm thời bị tách khỏi thực tại.”
Nỗi ám ảnh bại trận
Sau lần thua judo năm 2008, Taraje Williams-Murray phải cần đến một kỳ nghỉ dài.
“Tôi cần ít nhất một năm mới có thể hoạt động trở lại như là một cá nhân bình thường trong xã hội. Và phải một năm sau đó nữa tôi mới nhìn ra được con đường sắp tới của mình là gì.”
Haberl sẽ làm việc với các vận động viên thua cuộc ở London 2012, đặc biệt là đối với những người được đặt nhiều kỳ vọng.
“Ở góc độ nào đó, nó cũng giống như quá trình ‘lành sẹo’ sau nỗi buồn,” ông nói. “Trong thời điểm đó, điều quan trọng là họ được giới thiệu với một vận động viên nào đó có thể giúp họ hiểu được rằng giây phút này, dù cho rất đau đớn, rồi sẽ qua đi.”
Việc vận động viên bị ảnh hưởng như thế nào do thất bại thi đấu phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Theo ông Metzl, có những mối quan tâm khác ngoài thể thao có thể giúp rất nhiều. Anh cũng thấy có sự khác biệt ở giới tính – nữ vận động viên thường tự trách mình khi bị thua, và trong thi đấu đồng đội thì có nhiều sự tương trợ hơn.
Mặc dù không có chỉ số chính thức về số vận động viên lâm vào trầm cảm sau bại trận, Haberl nói có rất nhiều chứng cớ nhỏ nhặt khác.
Trong vòng vài tháng tới ông sẽ quan sát xem vận động viên của mình đối mặt với trận đấu lớn như thế nào.
“Hầu hết các vận động viên ai cũng có lần thua, việc thất vọng là bình thường thôi,” ông nói. “Tuy nhiên, sẽ là không bình thường nếu anh vẫn trầm cảm ba tháng sau đó.”
Nguồn: http://www.bbc.co.uk/vietnamese/culture_social/2012/08/120801_olympics_how_to_lose.shtml

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét